منصورون - جای خالی نگاه فرهنگی منصورون در سیاست امروز

در سخنان دکتر محسن رضایی در جمع منصورون مطرح شد

اخیراً در نامه ای که برای رهبر معظم انقلاب نوشته ام ماجرای شهید غلامحسین را توضیح داده ام که همیشه به نفرات زیر شاخه خود در منصورون می گفت: «مواظب گفته های من باشید. من چند وقت در میان اینها (مجاهدین خلق) بوده ام. مبادا تأثیر ناخواسته ای از آن زمان در من مانده باشد و به شما منتقل شود».

اولین نشست اعضای منصورون در سال جاری در روز چهارشنبه 11 اردیبهشت 1387 برگزار شد. در این نشست که آقایان محسن رضایی، غلامعلی رشید، رضا بصیرزاده، سید مرتضی نعمت زاده، غلامرضا قمیشی، ایرج صفاتی، علی احمدی، باقر تحویل زاده، مرتضی سرمست شوشتری، کاظمینی و خانم عالیه امامزاده حضور داشتند، در مورد پیشنهادات کمیته اجرایی بحث و تبادل نظر شد و بخشی از موضوعات پیشنهادی به تصویب جمع رسید.

دکتر محسن رضایی در این نشست بر جمع آوری مؤلفه های «دانش ضمنی» و «معرفت تجربی» منصورون تأکید کرد و آن را مقدمه تبیین تئوریک معرفت شناسی مذهبی منصورون برای انتقال به نسل سوم انقلاب اسلامی دانست.

دکتر محسن رضایی با اشاره به نیاز جوامع به اندیشه سازی مداوم، گفت: جامعه ما هم بدون تولید اندیشه های مبنایی جدید، امتداد نخواهد داشت. جامعه این نیاز خودش را برآورده می کند. اگر آب پاک در اختیارش نباشد، به ناچار از هر آبی که در دسترسش باشد، استفاده می کند.

وی با اظهار نگرانی از برخی انحرافهای احتمالی افزود: دیگران مرتب اندیشه های تکراری را در قالب تولیدات فکری جدید به جامعه منتقل می کنند. اگر یک زمان، خطر انجمن حجتیه را داشتیم، حالا ممکن است یک انجمن حجتیه جدید یا نئو حجتیه شکل بگیرد. اگر در یک زمان خطر منافقین را داشتیم، فردا ممکن است مشکل دیگری از همان جنس با مختصات دیگری شکل بگیرد.

وی در ادامه به تفکر و هویت فرهنگی مذهبی منصورون اشاره کرد و آن را یک موهبت الهی دانست و تأکید کرد: تفکر و هویت فرهنگی که در اعضای منصورون شکل گرفت، یک پدیده الهی بود. اگرچه تک تک ما در دستیابی به این فضا مؤثر بودیم و شهدای گروه هم بیش از همه ما در این باره مؤثر بودند ولی نهایتاً این لطف پروردگار و عنایت حضرت ولی عصر (عج) بود که مایه هدایت یک عده جوان کم سن و سال در کوران انحرافات فکری و فرهنگی شد. چون شدت انحراف ها به گونه ای بود که بعضی بزرگان دینی و فرهنگی هم سقوط می کردند و نمی توانستند راه صحیح را از راه ناصحیح تشخیص دهند.

دکتر محسن رضایی بر ضرورت استفاده از الگوی تولید فکر و هویت اسلامی در منصورون تأکید کرد و افزود: اندیشه ای که در کوران انحرافها از یک چنین امتحان بزرگی بیرون آمده است، اندیشه ارزشمندی است که مؤلفه های آن برای انتقال به نسل سوم انقلاب باید جمع آوری و تبیین شود.

وی افزود: تبیین فکر و هویت منصورون هم از نظر تاریخی و هم از نظر کاربرد امروزی اهمیت دارد. فکر و هویت منصورون از طریق آموزش یکطرفه و متون آموزشی تدوین یافته منتقل نمی شد بلکه نوعی یادگیری فعال و مشارکتی بود. افراد، قرآن و متون مطمئن مذهبی را می خواندند و در حصن ها مباحثه می کردند و به این ترتیب نوعی «دانش ضمنی» یا «معرفت تجربی» فردی و جمعی شکل می گرفت.

دکتر محسن رضایی تأکید کرد: این معرفت تجربی، شاکله و مبنا داشت و این طور نبود که مجموعه ای از گزاره ها و آموزه های نامتجانس بتوانند در کنار هم قرار گیرند.

وی با بیان خاطره ای از شهید غلامحسین صفاتی دزفولی در مورد دغدغه مذهبی برای پیدا کردن راه هدایت و اجتناب از ادبیات سیاسی منافقین گفت: اخیراً در نامه ای که برای رهبر معظم انقلاب نوشته ام ماجرای شهید غلامحسین را توضیح داده ام که همیشه به نفرات زیر شاخه خود در منصورون می گفت: «مواظب گفته های من باشید. من چند وقت در میان اینها (مجاهدین خلق) بوده ام. مبادا تأثیر ناخواسته ای از آن زمان در من مانده باشد و به شما منتقل شود».

دکتر محسن رضایی افزود: این صحبت شهید غلامحسین علاوه بر این که نمود اوج تقوای سیاسی او بود، بیانگر یک رهیافت هویتی به فرهنگ است که می تواند جانشین برخی نگاه های مرسوم شود و بخشی از مشکلات ما را در حوزه فرهنگ حل کند.

دکتر محسن رضایی با تلاوت آیه شریفه «و یتلوا علیهم آیاتی و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه»، الگوی هویتی و فرهنگی منصورون را برگرفته از این آیه دانست و گفت: در الگویی که در منصورون پیاده شد، اولاً تعلیم از تزکیه جدا نبود و این دو، دو مقوله جداگانه نبودند. ثانیاً جزوه عقیدتی خاصی مبنای آموزش عقیدتی تشکیلاتی نبود. قرآن و متون مطمئن مذهبی خوانده می شد و دوستان با هم مباحثه می کردند و یادگیری در یک فرآیند مشارکتی و تجربی اتفاق می افتاد نه آموزش های یک طرفه تشکیلاتی، و همین مسأله خطر انحراف را کم می کرد.

وی از عواملی همچون انس با قرآن، روزه داری حداقل دو روز در هفته و شب زنده داری به عنوان تضمین های اخلاقی برای الگوی یادگیری فعال نام برد و تأکید کرد: البته بسیاری از این کارهای مذهبی را منافقین هم انجام می دادند ولی چون تشکیلات سلطه زیادی در همه چیز حتی اعتقادات و اخلاقیات آنها داشت، تأثیر آن کارها را از بین می برد و انحراف ایجاد می کرد.

وی با اشاره به یکی از انحرافات تشکیلاتی منافقین به نام «انتقاد از خود» گفت: حقیقتاً انتقاد از خود یک پدیده وحشتناک در منافقین بود که سلطه عجیبی برای سلسله مراتب تشکیلاتی ایجاد می کرد. ما در گروه منصورون این نوع خودسازی را نداشتیم. می گفتیم معنی ندارد که سلسله مراتب تشکیلات، عضو گروه را مجبور کند به بهانه انتقاد از خود و خودسازی بیاید آبرو و حیثیت خود را جلوی دیگران بریزد.

دکتر محسن رضایی افزود: بدون اين که يک استاد اخلاق برجسته يا يک شخص خاصي به ما بگويد، از اين انحراف جلوگيري کرديم چون به اين نتيجه رسيده بوديم که در خودسازي اسلامي، در عين مراقبت از خود و انتقاد از خود، حريم خصوصي اعضاي گروه بايد حفظ شود و سلسه مرتب تشکيلاتي نبايد روي اعتقادات و اخلاقيات اعضاي گروه تسلط زيادي پيدا کند. در خودسازي تشکيلاتي ضمن اين که نفسانيت‌ها کنترل مي‌شود، نبايد فرديت انسان را که ضامن ارتباط فطري او با پروردگار متعال است، از او گرفته شود.

از سال 1353كه انحرافات در گروههاي سياسي اسلامي شدت پيدا كرد اين سوال مطرح شد كه چه بايد كرد كه انحرافات دامن اعضاء منصورون را نگيرد. در پاسخ به اين سوال بود كه به نتيجه رسيديم بايد اسلام را از متخصصين آن كه روحانيت است دريافت نمود و در بعد سياسي بايد رهبري شايسته اي را بپذيريم كه رهبري و مرجعيت حضرت امام در منصورون يك اصل شد و از آن تاريخ به بعد رساله عمليه امام در تمامي خانه هاي تيمي در كنار قرآن و نهج البلاغه و مفاتيح مورد مراجعه بود ضمن اينكه تمامي مباحث فكري عقيدتي خود را پس از تائيد روحانيت بعنوان سخن نهايي مي پذيرفتيم.

دکتر محسن رضایی در پایان سخنان خود گفت: اگر امکان ارائه یک تبیین تئوریک دقیق از معرفت شناسی منصورون را نداریم، می توان با جمع آوری سیستماتیک مؤلفه های این فکر و هویت، چارچوبه ها را تا حدی منظم و منتقل کرد تا شیوه های زندگی کردن، فکر کردن و رفتار کردن منصورون برای نسل سوم انقلاب اسلامی تبیین شود.